Recht en integriteit als functioneel rechtsgebied in wording

Caroline Raat/ november 27, 2019/ Uncategorized/ 0 comments

Rechtsstatelijkheid als organisatiedeugd revisited Nieuwe wetgeving, nieuwe incidenten De Wet Huis voor klokkenluiders (WHvk) wordt binnenkort geëvalueerd, en de op 23 oktober 2019 vastgestelde Klokkenluidersrichtlijn (EU) 2019/1936 moet 17 december 2021 worden geïmplementeerd in nationale wetgeving. Beide trajecten zullen naar het zich laat aanzien leiden tot een wet waarin onder meer de omkering van de bewijslast ten aanzien van overtreding van het benadelingsverbod van melders zal worden geregeld. De komst van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) is een andere reden waarom integriteitsvragen juridisch actueel zijn. Art. 4 van de Ambtenarenwet 2017 zal de overheidswerkgever immers verplichten tot het voeren van integriteitsbeleid. Eigen ‘regels’, bijvoorbeeld over nevenwerkzaamheden, mogen niet meer. Ook de ambtseed, vrijheid van meningsuiting en andere integriteitskwesties worden in de Ambtenarenwet 2017 geregeld. Uit een onderzoek van de FNV (oktober 2018) bleek dat een op de zes Rijksambtenaren druk ervaart om niet integer te handelen, vooral door het achterhouden van informatie en het aanpassen van adviezen en rapporten. Maar ook ervaren zij de druk om besluiten nemen die wettelijk niet zijn toegestaan of wettelijke regels om te buigen met ongelijke behandeling van burgers en bedrijven tot gevolg. Organisaties worstelen met integriteit, misstanden en het melden ervan, en kunnen dan een speelbal worden van de integriteitsindustrie, die veeleer met platgeslagen ethische theorieën, wollige

Read More

Bejegeningsonderzoek door het Huis: doorkruising van de rechtspraak?

Caroline Raat/ mei 12, 2019/ Uncategorized/ 0 comments

Bespreking van samenloop-problematiek Op 1 mei 2019 maakte het Huis voor Klokkenluiders zijn eerste twee onderzoeksrapporten openbaar. Beide gingen over de vraag of de melder was benadeeld door zijn werkgever als gevolg van de melding. Over de ongegrond onderzoek naar overtreding van het benadelingsverbod dor een gemeentelijke werkgever kunt u hier meer lezen. De annotatie van de door het Huis gegrond verklaarde verzoek om een ‘bejegeningsonderzoek’ op grond van art. 4, eerste lid, onder b, van de Wet Huis voor klokkenluiders (WHvk) kunt u hier lezen. Hier bespreek ik de juridische implicaties van de keuze om art. 4, eerste lid, onder b, van de WHvk in te voeren. Deze bepaling luidt: Een werknemer kan bij de afdeling onderzoek (…) verzoeken om een onderzoek in te stellen naar de wijze waarop de werkgever zich jegens hem heeft gedragen naar aanleiding van een melding van een vermoeden van een misstand. De bevoegdheid om onderzoek te doen naar het gedrag van de werkgever jegens de melder is pas met de wijzigingswet (‘novelle’) in het wetsontwerp voor de WHvk gekomen. De memorie van toelichting maakt weinig woorden aan deze uitbreiding vuil. Die sprak kennelijk voor zich. Dat is onbegrijpelijk omdat de wijziging mede tot doel had om samenloop met andere onderzoeken te voorkomen (Kamerstukken II 2014–2015, 34105, nr.

Read More

Huis voor klokkenluiders, maak transparant beleid

Caroline Raat/ april 19, 2019/ Uncategorized/ 0 comments

Naar een ‘misstandenwijzer’ Dat de Wet Huis voor klokkenluiders (WHvk) en de huidige inrichting van het Huis problematisch is, is geen nieuws meer. Dat is erg, want op die manier wordt het onderzoek naar gemelde misstanden en advies aan melders bemoeilijkt. Onderzoek naar misstanden kan binnen de huidige wet echter wel, als de wettelijke regels worden ingevuld met ‘beleidsregels’. Het Huis is daar, als zelfstandig bestuursorgaan, toe bevoegd. Een beleidsregel (gebaseerd op art. 1:3, vierde lid en titel 8.3 van de Algemene wet bestuursrecht) kan helpen om vage wettelijke termen nader in te vullen – en daarvan zijn er nogal wat in de WHvk – en te beschrijven hoe bepaalde bevoegdheden zullen worden ingezet. Daaraan bindt het bestuursorgaan zichzelf en dat is goed voor de duidelijkheid en rechtszekerheid van de burger. Het zal ook helpen om de huidige wet te evalueren en mogelijke verbeteringen door te voeren; immers bij het opstellen ervan zullen automatisch leemtes en onduidelijkheden naar voren komen.   De beleidsregels zouden in een open proces, via échte (inter)actieve burgerparticipatie (geen ‘internetconsultatie’ over al bedachte regels dus) kunnen worden ontwikkeld. De legitimiteit van het Huis zal daarmee toenemen. In dit blog ben ik zo vrij om alvast een globale voorzet te geven. Beleidsregel misstand en maatschappelijk belang Art. 1, aanhef en onder

Read More